Bảng chữ cái Armenia

Bảng chữ cái ArmeniaThể loạiSáng lậpMesrop Mashtots450 tới nayHướng viếtTrái sang phải Các ngôn ngữTiếng ArmeniaHệ chữ viết liên quanBảng chữ cái Albania KavkazBảng chữ cái LatinhBảng chữ cái Hy LạpBảng chữ cái CoptBảng chữ cái GruziaBảng chữ cái KirinISO 15924ISO 15924Armn, 230 UnicodeBài viết này chứa các biểu tượng ngữ âm IPA trong Unicode. Nếu không thích hợp hỗ trợ dựng hình, bạn có thể sẽ nhìn thấy dấu chấm hỏi, hộp, hoặc ký hiệu khác thay vì kí tự Unicode. Để có hướng dẫn thêm về các ký hiệu IPA, hãy xem Trợ giúp:IPA.

Bảng chữ cái Armenia (tiếng Armenia: Հայոց գրեր Hayots grer hay Հայոց այբուբեն Hayots aybuben) là một bảng chữ cái được sử dụng để viết tiếng Armenia. Nó được phát triển vào khoảng năm 405 bởi Mesrop Mashtots, một nhà ngôn ngữ học, chính trị gia, và nhà thần học. Bảng chữ cái này ban đầu bao gồm 36 ký tự và giờ có 39.

"Bảng chữ cái" trong tiếng Armenia là այբուբեն aybuben (phát âm tiếng Armenia: [ɑjbubɛn]), đặt theo tên hai ký tự đầu tiên: ⟨Ա⟩ tiếng Armenia: այբ ayb và ⟨Բ⟩ tiếng Armenia: բեն ben. Tiếng Armenia được viết từ trái sang phải.[3]

Ký tự Tên Phát âm Chuyển tự Giá trị số Cổ điển Đổi mới Phát âm Cổ điển Đông Tây Cổ điển ISO 9985 Cổ điển Đông Tây Ա ա այբ ayb /ajb/ /ajpʰ/ /ɑ/ a 1 Բ բ բեն ben /bɛn/ /pʰɛn/ /b/ /pʰ/ b 2 Գ գ գիմ gim /ɡim/ /kʰim/ /ɡ/ /kʰ/ g 3 Դ դ դա da /dɑ/ /tʰɑ/ /d/ /tʰ/ d 4 Ե ե եչ yeč /jɛtʃʰ/ /ɛ/, đầu từ /jɛ/6 e 5 Զ զ զա za /zɑ/ /z/ z 6 Է է է ē1 /ɛː/ /ɛ/ /ɛː/ /ɛ/ ē 7 Ը ը7 ըթ ët' /ətʰ/ /ə/ ə ë 8 Թ թ թօ t'ò[4] թո t'o /tʰo/ /tʰ/ tʿ t' 9 Ժ ժ ժէ žē ժե že /ʒɛː/ /ʒɛ/ /ʒ/ ž 10 Ի ի ինի ini /ini/ /i/ i 20 Լ լ լիւն liwn լյուն lyown /lʏn/ /ljun/ /lʏn/ /l/ l 30 Խ խ խէ xē խե xe /χɛː/ /χɛ/ /χ/ x 40 Ծ ծ ծա ça /tsɑ/ /dzɑ/ /ts/ /dz/ c ç 50 Կ կ կեն ken /kɛn/ /ɡɛn/ /k/ /ɡ/ k 60 Հ հ հօ hò[4] հո ho /ho/ /h/ h 70 Ձ ձ ձա ja /dzɑ/ /tsʰɑ/ /dz/ /tsʰ/ j 80 Ղ ղ ղատ ġat /ɫɑt/ /ʁɑt/ /ʁɑd/ /ɫ/ /ʁ/ ł ġ 90 Ճ ճ ճէ č̣ē ճե č̣e /tʃɛː/ /tʃɛ/ /dʒɛ/ /tʃ/ /dʒ/ č č̣ 100 Մ մ մեն men /mɛn/ /m/ m 200 Յ յ յի yi հի hi /ji/ /hi/ /j/ /h/1, /j/ y 300 Ն ն նու now /nu/ /n/, /ŋ/ n 400 Շ շ շա ša /ʃɑ/ /ʃ/ š 500 Ո ո ո vo /o/ /vo/ /o/, đầu từ /vo/2 o 600 Չ չ չա ča /tʃʰɑ/ /tʃʰ/ čʿ č 700 Պ պ պէ pē պե pe /pɛː/ /pɛ/ /bɛ/ /p/ /b/ p 800 Ջ ջ ջէ ǰē ջե ǰe /dʒɛː/ /dʒɛ/ /tʃʰɛ/ /dʒ/ /tʃʰ/ ǰ 900 Ռ ռ ռա ṙa /rɑ/ /ɾɑ/ /r/ /ɾ/ ṙ 1000 Ս ս սէ sē սե se /sɛː/ /sɛ/ /s/ s 2000 Վ վ վեւ vew վեվ vev /vɛv/ /v/ v 3000 Տ տ տիւն tiwn տյուն tyown /tʏn/ /tjun/ /dʏn/ /t/ /d/ t 4000 Ր ր րէ rē րե re /ɹɛː/ /ɾɛ/3 /ɹ/ /ɾ/3 r 5000 Ց ց ցօ c'ò[4] ցո c'o /tsʰo/ /tsʰ/ cʿ c' 6000 Ւ ւ հիւն[cần dẫn nguồn] hiwn վյուն vyun5 /hʏn/ /w/ /v/5 w 7000 Փ փ փիւր p'iwr փյուր p'yowr /pʰʏɹ/ /pʰjuɾ/ /pʰʏɾ/ /pʰ/ pʿ p' 8000 Ք ք քէ k'ē քե k'e /kʰɛː/ /kʰɛ/ /kʰ/ kʿ k' 9000 և և4 jew N/A /jev/ N/A /ev/, đầu từ /jev/ ew N/A Օ օ օ ò1 N/A /o/ N/A /o/ ō ò N/A Ֆ ֆ ֆէ fē ֆե fe N/A /fɛ/ N/A /f/ f N/A

Chú ý:

1. ^ Chỉ dùng trong cách viết cổ điển, đầu từ và một số trường hợp khác.
2. ^ Ngoại trừ ով /ov/ "ai" và ովքեր /ovkʰer/ "(những người) đó".
3. ^ Người Armenia Iran phát âm ký tự này là [ɹ], như trong tiếng Armenia cổ điển.
4. ^ Trong cách viết cổ điển, ու và և được xem là âm kép. Trong lối viết đổi mới, chúng là những ký tự.
5. ^ Trong lối viết đổi mới, ւ chỉ xuất hiện như một phần của ու. Trong lối viết cổ điển, nó thường thể hiện /v/, trừ trường hợp âm kép իւ /ju/. իւ được thay thế bởi յու.
6. ^ Trừ trong dạng hiện tại của động từ "to be": եմ /em/ "I am", ես /es/ "you are (số ít)", ենք /enkh/ "we are", եք /ekh/ "you are (pl.)", են /en/ "they are".
7. ^ ը thường chỉ được dùng ở đầu hoặc cuối từ, nên âm /ə/ không được viết khi nằm giữa các phụ âm.

Bảng Unicode chữ ArmeniaOfficial Unicode Consortium code chart: Armenian Version 13.0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F U+053x Ա Բ Գ Դ Ե Զ Է Ը Թ Ժ Ի Լ Խ Ծ Կ U+054x Հ Ձ Ղ Ճ Մ Յ Ն Շ Ո Չ Պ Ջ Ռ Ս Վ Տ U+055x Ր Ց Ւ Փ Ք Օ Ֆ ՙ ՚ ՛ ՜ ՝ ՞ ՟ U+056x ՠ ա բ գ դ ե զ է ը թ ժ ի լ խ ծ կ U+057x հ ձ ղ ճ մ յ ն շ ո չ պ ջ ռ ս վ տ U+058x ր ց ւ փ ք օ ֆ և ֈ ։ ֊ ֍ ֎ ֏